YOKSULLUK NAFAKASI NEDİR, ŞARTLARI NELERDİR ve NASIL KALDIRILIR?

Yoksulluk nafakası, boşanma sonucunda yoksulluğa düşecek eşin asgari yaşam gereksinimlerinin karşılanması amacıyla düzenlenmiş bir nafaka türüdür. Nitekim bu nafaka türü sosyal devlet ilkesinin bir yansımasıdır.

Anayasa Mahkemesi’nin 25.06.2009 tarihli ve 2005/56 E., 2009/94 K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere, yoksulluk nafakası boşanma nedeniyle ekonomik olarak zor duruma düşecek eşin korunmasını amaçlamaktadır.

Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.

TMK m. 175’te yoksulluk nafakası şu şekilde düzenlenmiştir;

“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.

Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”

Yoksulluk Nafakası Şartları Nelerdir?

Maddede de düzenlendiği üzere eşlerden birinin talebi üzerine ve;

• Yoksulluk nafakası talep eden eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşeceği tespit edilmişse,

  
  

• Yoksulluk nafakası talep eden eş boşanmada diğer eşten daha ağır kusurlu değilse ve en azından diğer eş ile eşit kusurlu ise, 

  
  

• Yoksulluk nafakası talep edilen ekonomik gücünü aşmayacak derecede

  
  

yoksulluk nafakasına hükmedilmektedir. Bu şartların somut olaya doğru şekilde uygulanabilmesi için, özellikle kusur oranı ve ekonomik durum değerlendirmelerinde bir aile hukuku avukatından destek alınması sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Eklemek gerekir ki kendisi yoksul olan kişi yoksulluk nafakasıyla yükümlü tutulamaz. (Y. 2. H.D. 2016/5804 E. 2017/11677 K.) Yoksulluk nafakası taleplerinde hakkaniyet gereği nafaka yükümlüsünün gelir durumuna göre karar verilmektedir (Y. 3. HD. E. 2015/7591 K. 2015/10043 T. 02.06.2015).

Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Talep Edilebilir?

Yoksulluk nafakası boşanma davası sırasında veya kesinleşmeden önce herhangi bir aşamada istenebilir. Karar kesinleştikten sonra ayrı bir nafaka davası açılacaksa kesinleşme tarihinden itibaren bir yıl geçmeden talep edilmelidir.

Yoksulluk nafakası Nasıl Kaldırılır?

TMK m. 176 gereği alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.

Yoksulluk nafakasının kaldırılması teknik ve ispat gerektiren bir dava türü olup, özellikle delillerin doğru sunulması açısından bir avukat desteği alınması zorunlu hale gelmektedir.

Maddede düzenlenen koşulların değerlendirilmesi, yoksulluk nafakasının kaldırılması talepli olarak aile mahkemesinde yeni bir dava açılarak yargılama yapılmasını gerektirmektedir. Maddede düzenlendiği üzere,

• Alacaklının evli olmadığı halde evli hayatı yaşaması,

  
  

• Alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması,

  
  

• Alacaklının haysiyetsiz bir yaşam sürmesi,

  
  

• Ülke çapında yaşanan ekonomik kriz (Y. 3. HD. E. 2009/13858 K. 2009/14516 T. 01.10.2009) ya da ÜFE oranlarının olağandışı yükselmesi (Y. 3. HD. E. 2008/18062 K. 2008/20765 T. 01.12.2008; (Y. 3. HD. E. 2008/18060 K. 2008/20764 T. 01.12.2008 ; Y. 3. HD. E. 2008/19245 K. 2008/20542 T. 27.11.2008),

  
  

• Nafaka borçlusunun mali gücünde azalma (Y. HGK. E. 2010/3-288 K. 2010/297 T. 02.06.2010 ; aynı yönde Y. 3. HD. E. 2016/9940 K. 2017/669 T. 26.01.2017),

  
  

• Nafaka borçlusunun bakmakla yükümlü olduğu başkaca kimselerin olması (Y. 3. HD. E. 2013/9299 K. 2013/12967 T. 19.09.2013)

hallerinde yoksulluk nafakasının kaldırılmasına karar verilir.

Bu nedenlere dayalı olarak açılacak davalarda, mahkemeye sunulacak delillerin hukuka uygun şekilde hazırlanması ve stratejik olarak sunulması için uzman bir avukat ile çalışılması sürecin sonucunu doğrudan etkilemektedir.

SSS – Sıkça Sorulan Sorular

• Yoksulluk nafakası süresiz midir?

  Evet, ancak şartlar değişirse kaldırılabilir.

  
  

• Yoksulluk nafakası hangi mahkemede açılır?

• Aile Mahkemesi’nde açılır.

  
  

• Yoksulluk nafakası kaldırılması için ne yapılmalıdır?

  Yoksulluk nafakası kaldırılması talepli davası açılmalıdır. Bu davanın teknik niteliği nedeniyle bir avukat aracılığıyla açılması tavsiye edilir.

  
  

• Yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer mi?

  Hayır, mahkeme kararı gerekir.

  
  

• Ekonomik kriz yoksulluk nafakasının kaldırılması sebebi midir?

  Evet, Yargıtay kararlarına göre mümkündür.

  
  

• Nafaka alan kişinin çalışmaya başlaması yoksulluk nafakasını etkiler mi?

  Evet, yoksulluk ortadan kalkarsa nafaka kaldırılabilir.